സ്നേഹവും (حُبّ) വിശ്വാസവും (إيمان) പരസ്പരം ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു - തേനും മധുരവും പോലെ

 

ഈമാൻ ഹൃദയത്തിലെ വിശ്വാസമാണ്. നാം സ്നേഹിക്കുന്നവനെ അംഗീകരിക്കുകയും അവനിൽ പൂർണമായി ആശ്രയിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് വിശ്വാസത്തിന്റെ സ്വഭാവം. എന്നാൽ അഖീദ ബൗദ്ധികമായ വിശ്വാസധാരണയാണ്; സ്നേഹമില്ലാതെയും അത് നിലനിൽക്കാം. 

അതുകൊണ്ട് ഈമാനും ഹുബ്ബും (സ്നേഹവും) ആഴത്തിൽ ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. മധുരമില്ലാതെ തേൻ ഉണ്ടാകാത്തതുപോലെ, നാം വിശ്വസിക്കുന്നവനോടുള്ള സ്നേഹമില്ലാതെ യഥാർഥ ഈമാനും പൂർണമാകില്ല. ഇസ്‌ലാമിൽ ഈ സ്നേഹബന്ധത്തിന്റെ കേന്ദ്രം റസൂലുല്ലാഹ് ﷺ ആകുന്നു. അവിടുത്തോടുള്ള സ്നേഹം വളർത്താനും പരിപോഷിപ്പിക്കാനുമുള്ള നമ്മുടെ പരിശ്രമം വർഷം മുഴുവൻ തുടരേണ്ടതാണ്; അത് ഒരു കാലത്തിലേക്ക് മാത്രം ഒതുങ്ങരുത്. റബീഉൽ അവ്വൽ, റസൂലുല്ലാഹ് ﷺയെ ഓർക്കാനുള്ള ഒരു വിശിഷ്ട അവസരമാണ്. അവിടുത്തെ ജീവിതം, സ്വഭാവം, കരുണ, ത്യാഗങ്ങൾ, സുന്നത്ത്, അവിടുത്തോടുള്ള നമ്മുടെ സ്നേഹം — ഇവയെല്ലാം പുതുക്കാനുള്ള സമയമാണിത്.

---

ഖുർആനിൽ ഈമാനും ഹുബ്ബും

ഖുർആൻ ഈമാനെ വെറും അറിവായി മാത്രം അവതരിപ്പിക്കുന്നില്ല. ഹൃദയത്തിന് പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കപ്പെട്ട ഒരു അനുഗ്രഹമായാണ് അവതരിപ്പിക്കുന്നത്.

وَلَٰكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإِيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ
“അല്ലാഹു നിങ്ങൾക്ക് ഈമാനെ പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കുകയും നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അതിനെ അലങ്കരിക്കുകയും ചെയ്തു.”
(സൂറത്തുൽ ഹുജുറാത്ത് 49:7)

ഇവിടെ حَبَّبَ എന്നത് ഹുബ്ബ് — സ്നേഹം — എന്ന മൂലപദത്തിൽ നിന്നുള്ളതാണ്. അല്ലാഹു വിശ്വാസികൾക്ക് ഈമാൻ അറിയാൻ മാത്രം നൽകിയില്ല; അതിനെ അവരുടെ ഹൃദയങ്ങൾക്ക് പ്രിയപ്പെട്ടതാക്കി.

وَالَّذِينَ آمَنُوا أَشَدُّ حُبًّا لِلَّهِ
“വിശ്വസിച്ചവർ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള സ്നേഹത്തിൽ കൂടുതൽ ശക്തരാണ്.”
(സൂറത്തുൽ ബഖറ 2:165)

ഈമാനുള്ളവരെ അല്ലാഹുവിനോടുള്ള അവരുടെ തീവ്രസ്നേഹത്തിലൂടെയാണ് ഖുർആൻ വിവരിക്കുന്നത്.

فَسَوْفَ يَأْتِي اللَّهُ بِقَوْمٍ يُحِبُّهُمْ وَيُحِبُّونَهُ
“അല്ലാഹു സ്നേഹിക്കുന്നതും അവനെ സ്നേഹിക്കുന്നതുമായ ഒരു ജനതയെ അല്ലാഹു കൊണ്ടുവരും.”
(സൂറത്തുൽ മാഇദ 5:54)

അല്ലാഹു അവരെ സ്നേഹിക്കുന്നു; അവരും അല്ലാഹുവിനെ സ്നേഹിക്കുന്നു. ഇതാണ് ഈമാന്റെ ജീവിക്കുന്ന ഭാവം.

---

അൻസാറുകളുടെ ഈമാൻ: സ്നേഹമായി പ്രകടമായ വിശ്വാസം

അൻസാറുകളെക്കുറിച്ച് അല്ലാഹു പറയുന്നു:

وَالَّذِينَ تَبَوَّءُوا الدَّارَ وَالْإِيمَانَ مِنْ قَبْلِهِمْ يُحِبُّونَ مَنْ هَاجَرَ إِلَيْهِمْ
“അവർക്കു മുമ്പ് ഭവനത്തിലും ഈമാനിലും സ്ഥിരത നേടിയവർ, തങ്ങളിലേക്കു ഹിജ്റ ചെയ്തുവന്നവരെ സ്നേഹിക്കുന്നു.”
(സൂറത്തുൽ ഹശ്ർ 59:9)

അൻസാറുകളുടെ ഈമാൻ അവരുടെ മനസ്സിലെ ഒരു ചിന്ത മാത്രമായിരുന്നില്ല. അത് ഔദാര്യം, സാഹോദര്യം, ത്യാഗം, സ്നേഹം എന്നിവയായി പ്രകടമായി.

---

സുന്നത്ത് പഠിപ്പിക്കുന്ന ഈമാനും സ്നേഹവും

റസൂലുല്ലാഹ് ﷺ പറഞ്ഞു:

لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى يُحِبَّ لِأَخِيهِ مَا يُحِبُّ لِنَفْسِهِ
“തനിക്ക് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതു തന്റെ സഹോദരന് ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതുവരെ നിങ്ങളിൽ ആരും [പൂർണ] വിശ്വാസിയാകുകയില്ല.”
(സഹീഹുൽ ബുഖാരി: 13)

ഇവിടെ നബി ﷺ, സഹോദരനെ സ്നേഹിക്കുന്നതിനെ ഒരു നല്ല സ്വഭാവം എന്ന നിലയിൽ മാത്രം പറഞ്ഞില്ല. അതിനെ നേരിട്ട് ഈമാനുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. റസൂലുല്ലാഹ് ﷺ വീണ്ടും പറഞ്ഞു:

لَا يُؤْمِنُ أَحَدُكُمْ حَتَّى أَكُونَ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْ وَالِدِهِ وَوَلَدِهِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ
“തന്റെ പിതാവിനേക്കാളും സന്തതിയേക്കാളും സർവമനുഷ്യരേക്കാളും ഞാൻ അവന് കൂടുതൽ പ്രിയപ്പെട്ടവനാകുന്നതുവരെ നിങ്ങളിൽ ആരും [പൂർണ] വിശ്വാസിയാകുകയില്ല.”
(സഹീഹുൽ ബുഖാരി: 14–15)

റസൂലുല്ലാഹ് ﷺയോടുള്ള സ്നേഹം ഈമാനിൽനിന്ന് വേറിട്ട കാര്യമല്ല; പൂർണ ഈമാന്റെ അനിവാര്യ ഘടകമാണ്.

---

ഈമാന്റെ മാധുര്യം

റസൂലുല്ലാഹ് ﷺ പറഞ്ഞു:

ثَلَاثٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ وَجَدَ حَلَاوَةَ الْإِيمَانِ
“ആർക്കെങ്കിലും മൂന്ന് ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടായാൽ, അവൻ ഈമാന്റെ മാധുര്യം അനുഭവിക്കും.”

അതിൽ ഉൾപ്പെടുന്നത്:

• അല്ലാഹുവും അവന്റെ റസൂലും മറ്റെല്ലാറ്റിനേക്കാളും പ്രിയപ്പെട്ടവരാകുക.
• അല്ലാഹുവിനുവേണ്ടി മാത്രം ഒരാളെ സ്നേഹിക്കുക.
• അവിശ്വാസത്തിലേക്കു മടങ്ങുന്നതിനെ തീയിൽ എറിയപ്പെടുന്നതുപോലെ വെറുക്കുക.

(സഹീഹുൽ ബുഖാരി: 16; സഹീഹ് മുസ്ലിം: 43) ഈമാന്റെ മാധുര്യം സ്നേഹത്തിന്റെ ഭാഷയിലൂടെയാണ് നബി ﷺ വിവരിച്ചത്.

---

നമുക്കുള്ള സന്ദേശം

ചിലപ്പോൾ നാം ഈമാനെ അറിവിലേക്കു മാത്രം ചുരുക്കുന്നു:

• അല്ലാഹു പറഞ്ഞത് എനിക്കറിയാം.
• നബി ﷺ പഠിപ്പിച്ചത് എനിക്കറിയാം.
• ഹലാലും ഹറാമും എനിക്കറിയാം.
• ഞാൻ വിശ്വസിക്കേണ്ട കാര്യങ്ങൾ എനിക്കറിയാം.

എന്നാൽ ഖുർആനും സുന്നത്തും അതിനേക്കാൾ ആഴമുള്ള ഒന്നാണ് പഠിപ്പിക്കുന്നത്:

ഈമാൻ ഹൃദയത്തിലേക്കു പ്രവേശിക്കണം.
ഈമാൻ ഹൃദയത്തിൽ ഉറച്ചാൽ, ഹൃദയം സ്നേഹിക്കുന്നതിനെ അത് മാറ്റിമറിക്കും.

ഈമാൻ ഹൃദയത്തിൽ എത്തുമ്പോൾ:

• അല്ലാഹു പ്രിയപ്പെട്ടവനാകും.
• റസൂലുല്ലാഹ് ﷺ പ്രിയപ്പെട്ടവനാകും.
• ഖുർആൻ പ്രിയപ്പെട്ടതാകും.
• സദ്‌ജനങ്ങൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരാകും.
• പാപവും അനുസരണക്കേടും ഹൃദയത്തിന് വെറുപ്പുള്ളതാകും.

وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ
“അവൻ അതിനെ നിങ്ങളുടെ ഹൃദയങ്ങളിൽ അലങ്കരിക്കുകയും, അവിശ്വാസത്തെയും ധിക്കാരത്തെയും അനുസരണക്കേടിനെയും നിങ്ങൾക്ക് വെറുപ്പുള്ളതാക്കുകയും ചെയ്തു.”
(ഖുർആൻ 49:7)

ഒരു ചിന്ത

നാം ചോദിക്കേണ്ടത് ഇതു മാത്രമല്ല:

“ഞാൻ എന്താണ് വിശ്വസിക്കുന്നത്?”

അതോടൊപ്പം നാം ചോദിക്കണം:

“എന്റെ ഈമാൻ എന്നെ എന്തിനെ സ്നേഹിക്കാൻ പ്രേരിപ്പിക്കുന്നു?”

ഈമാൻ ഹുബ്ബിനെ വളർത്തുന്നു. ഹുബ്ബ് ഈമാനെ ശക്തിപ്പെടുത്തുന്നു. ഇവ രണ്ടും ഹൃദയത്തെ മാറ്റിമറിക്കുന്നു.

---

സ്നേഹത്തിനായുള്ള ദുആ

റസൂലുല്ലാഹ് ﷺ ഇപ്രകാരം ദുആ ചെയ്യുമായിരുന്നു:

اللَّهُمَّ ارْزُقْنَا حُبَّكَ، وَحُبَّ مَنْ يُحِبُّكَ، وَحُبَّ عَمَلٍ يُقَرِّبُنَا إِلَى حُبِّكَ
“അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്നേഹവും, നിന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവരുടെ സ്നേഹവും, നിന്റെ സ്നേഹത്തിലേക്ക് ഞങ്ങളെ അടുപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികളുടെ സ്നേഹവും ഞങ്ങൾക്ക് നൽകേണമേ.”

അല്ലാഹുവേ, നിന്റെ സ്നേഹവും, നിന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നവരുടെ സ്നേഹവും, നിന്റെ നബി മുഹമ്മദ് ﷺയോടുള്ള സ്നേഹവും, നിന്റെ സ്നേഹത്തിലേക്കു ഞങ്ങളെ അടുപ്പിക്കുന്ന പ്രവൃത്തികളോടുള്ള സ്നേഹവും ഞങ്ങൾക്ക് നൽകേണമേ.

ആമീൻ, യാ റബ്ബൽ ആലമീൻ.